Ойрхи Дорнодод өрнөж буй зэвсэгт мөргөлдөөн сүүлийн өдрүүдэд улам хурцдаж, бүс нутгийн аюулгүй байдал төдийгүй дэлхийн эдийн засаг, тээвэр ложистикт нөлөөлөх хэмжээнд хүрээд байна. Гуравдугаар сарын 15-наас 16-ны өдрүүдэд болсон үйл явдлуудыг харахад цэргийн ажиллагаа үргэлжилж, стратегийн чухал бүсүүдэд хурцадмал байдал нэмэгдэж, олон улс дипломат байр сууриа илэрхийлсээр байгаа нь анхаарал татаж байгаа билээ.

Сүүлийн өдрүүдэд АНУ болон Израилийн зүгээс Ираны нутаг дэвсгэр дэх цэргийн болон стратегийн объектуудад агаарын цохилт өгч, зарим хотод хүчтэй дэлбэрэлт болж, утаа суунагласан мэдээлэл хэвлэлүүдээр нийтлэгдсэн байна. Үүний зэрэгцээ Иран бүс нутгийн хэд хэдэн чиглэлд пуужин, нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж ашиглан хариу цохилт өгсөн байна. Персийн булан орчим дахь дэд бүтэц, тээврийн байгууламжууд онилогдсон тохиолдлууд нэмэгдэж байна.

Тухайлбал, Персийн булангийн бүсэд байрлах томоохон нисэх буудлын түлшний байгууламжид нисгэгчгүй төхөөрөмж онож, гал гарсны улмаас зарим нислэг түр хугацаанд зогсоожээ. Мөн худалдааны хөлөг онгоцууд болон далайн тээврийн чиглэлд аюулгүй байдлын эрсдэл нэмэгдэж, зарим тээврийн компани бүс нутгийг тойрч явах эсвэл тээвэрлэлтийг түр хязгаарлах шийдвэр гаргасан байна.

Ялангуяа дэлхийн нефтийн нийлүүлэлтийн гол гарцын нэг болох Ормузын хоолойн нөхцөл байдал олон улсын анхаарлын төвд хэвээр байна. Ираны тал уг бүсэд сөрөг арга хэмжээ авч болзошгүй гэсэн мэдээлэл гарснаар худалдааны хөлөг онгоцуудын хөдөлгөөн эрс багасч, танкерууд нэвтрэхдээ болгоомжтой хандаж эхэлжээ. Тус хоолойгоор дэлхийн нефтийн тээвэрлэлтийн томоохон хувь дамжин өнгөрдөг тул хөдөлгөөний саатал дэлхийн зах зээлд шууд нөлөөлөх эрсдэлтэй гэж шинжээчид анхааруулсан.

АНУ холбоотон орнуудтайгаа хамтран уг усан замын аюулгүй байдлыг хангах талаар хэлэлцэж, олон улсын хамтарсан тэнгисийн хамгаалалтын ажиллагаа байгуулах боломжийг судалж эхэлсэн ч, зарим улс орон цэргийн ажиллагаанд шууд оролцохоос зайлсхийж, нөхцөл байдлыг дипломат аргаар шийдвэрлэх шаардлагатай гэсэн байр суурь илэрхийлжээ.

Үүний зэрэгцээ Израиль Ливаны нутаг дэвсгэрт Ирантай холбоотой гэж үздэг зэвсэгт бүлэглэлүүдийн эсрэг цэргийн ажиллагаагаа нэмэгдүүлсэн бөгөөд бүс нутгийн өөр нэг фронтод байдал хурцдаж эхэлжээ. Тус бүсэд энгийн иргэдийн хохирол нэмэгдэж, олон мянган хүн орон гэрээ орхин нүүхээс өөр аргагүй болсон талаар олон улсын байгууллагууд мэдээлж байна.

Мөргөлдөөн эхэлснээс хойш Персийн булангийн орнуудаас экспортлох нефтийн хэмжээ буурч, тээвэрлэлтийн эрсдэл нэмэгдсэн нь дэлхийн зах зээлд тодорхой нөлөө үзүүлж эхэлжээ. Зарим шинжээчийн тооцоогоор бүс нутгаас гарах нефтийн урсгал богино хугацаанд мэдэгдэхүйц буурсан нь эрчим хүчний зах зээлийн тогтворгүй байдлыг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болж байгаа аж.

Ираны талаас мөргөлдөөн зогсоох дипломат хэлэлцээг үгүйсгээгүй ч АНУ болон Израилийг цэргийн ажиллагаагаа зогсоохыг шаардсан мэдэгдэл хийжээ. Барууны зарим улс бүс нутгийн хурцадмал байдлыг намжаахын тулд дипломат гарц эрэлхийлэх шаардлагатай гэж үзэж байгаа бол нөгөө хэсэг нь аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх талаар хэлэлцэж эхэлсэн.

Ийнхүү сүүлийн өдрүүдийн үйл явдлыг ажиглахад Ойрхи Дорнод дахь мөргөлдөөн зөвхөн хоёр талын зэвсэгт сөргөлдөөнөөс давж, бүс нутгийн аюулгүй байдал, олон улсын худалдаа, дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд нөлөөлөх хэмжээний өргөн хүрээний геополитикийн асуудал болон өргөжиж байгааг харуулж байна. Олон улсын хамтын нийгэмлэг нөхцөл байдлыг анхааралтай ажиглаж, хурцадмал байдлыг намжаах дипломат гарцыг эрэлхийлсээр байна.