Өнөөдөр буюу зургаадугаар сарын 04 нь Григорийн тооллын жилийн 155 дахь өдөр, билгийн тооллын зуны тэргүүн харагчин могой сарын шинийн 19-ний өдөр тохиож байна. Наран 04:56 цагт мандаж, 20:45 цагт жаргана. Энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• ---

  Эрт үе ба дундад зуун

1039 он:
Германы хаан ширээнд III Хайнрих сууснаар Салийн угсааны засаглал улам бэхэжжээ. Тэрээр хожим Ариун Ромын эзэнт гүрний хамгийн нөлөө бүхий хаадын нэг болж, төв Европын улс төр, сүмийн харилцаанд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн юм.

1411 он:
Францын хаан VI Шарль Рокфор-сюр-Сульзон нутгийн иргэдэд бяслагаа уламжлалт аргаар боловсруулан бойжуулах онцгой эрх олгожээ. Энэ нь Европын хүнсний гарал үүслийг хамгаалсан хамгийн эртний эрхүүдийн нэг гэж тооцогддог.

• ---

  Шинэ үе ба нээлт, газар зүй

1783 он:
Францын зохион бүтээгч Жозеф, Этьенн Монгольферийн ах дүүс Аннонэ хотод агаарын бөмбөлгийн анхны олон нийтийн амжилттай үзүүлбэрээ хийжээ. Энэ нь хүний нислэгийн түүхэнд шинэ эрин нээсэн үйл явдал болсон юм.

1784 он:
Элизабет Тибль агаарын бөмбөлгөөр ниссэн анхны эмэгтэй болж түүхэнд бичигджээ. Тэрээр 45 минут орчим нисэж, 1500 метрийн өндөрт хүрсэн гэж тэмдэглэгдсэн байдаг.

1792 он:
Ахмад Жорж Ванкувер Пюжет Саундын орчмын усан замыг судлан тэмдэглэж, Номхон далайн баруун хойд эргийн зураглалд чухал хувь нэмэр оруулжээ. Түүний аяллууд Хойд Америкийн баруун хойд нутгийн газарзүйн мэдлэгийг эрс тэлсэн юм.

1896 он:
Хенри Форд өөрийн бүтээсэн “Quadricycle” буюу дөрвөн дугуйт өөрөө явагч хэрэгслийг амжилттай туршсан нь автомашины түүхийн хамгийн бэлгэдэлт мөчүүдийн нэг болсон. Энэ туршилт хожмын Форд моторын эрин үеийн эхлэл байв.

• ---

  Нийгэм, эрх зүй, хэвлэл мэдээлэл

1917 он:
Пулитцерийн шагналыг анх удаа олгож эхэлжээ. Сэтгүүл зүй, уран зохиол, түүх, намтар судлалын салбарын энэ шагнал хожим дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй шагналуудын нэг болсон юм.

1919 он:
АНУ-ын Конгресс Үндсэн хуулийн 19 дэх нэмэлт өөрчлөлтийг баталж, эмэгтэйчүүдийн сонгох эрхийг холбооны түвшинд хуульчлах шийдвэр гаргав. Хэдийгээр эцсийн ратификац 1920 онд дууссан ч энэ өдөр эмэгтэйчүүдийн эрхийн түүхэнд шийдвэрлэх эргэлт болсон юм.

1920 он:
Унгар улс Трианоны гэрээнд гарын үсэг зурснаар газар нутгийнхаа ихэнх хэсэг, хүн амынхаа томоохон хувийг алджээ. Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараах Европын хил хязгаарын хамгийн эмзэг өөрчлөлтүүдийн нэг энэ гэрээгээр баталгаажсан юм.

• Дайн тулаан, улс төрийн өөрчлөлт

1859 он:
Италийн тусгаар тогтнолын дайны үеэр болсон Мажентагийн тулалдаанд Франц-Сардинийн нэгдсэн хүч Австрийн армийг ялжээ. Энэ ялалт Италийн нэгдлийн үйл явцад томоохон түлхэц болсон юм.

1940 он:
Данкөркийн цэргийг татан гаргах ажиллагаа үндсэндээ өндөрлөж, 338 мянга гаруй холбоотны цэрэг эх газраас гарч чадсан байна. Мөн энэ өдөр Уинстон Черчилль Британийн парламентын танхимд алдарт “We shall fight on the beaches” илтгэлээ хэлжээ.

1942 он:
Японы тэнгисийн цэргийн хүч Мидвейн тулалдааны ажиллагааг эхлүүлсэн нь Номхон далайн дайны эргэлтийн хамгийн чухал тулааны нэг болж хувирсан. Энэ мөргөлдөөнөөр Япон стратегийн санаачилгаа алдсан гэж үздэг.

1944 он:
АНУ-ын тавдугаар арми Ром хотод нэвтэрч, Италийн нийслэлийг Нацистын эзлэн түрэмгийллээс чөлөөлөв. Энэ нь холбоотнууд Европт ахин нэг том бэлгэдэлт ялалт байгуулсан мөч байлаа.

1970 он:
Тонга Британиас албан ёсоор тусгаар тогтнож, тусгаар улсын шинэ үеэ эхлүүлжээ. Тус улс Британийн хамгаалалттай статусаа өндөрлөж, Номхон далайн бүс дэх тусгаар тогтносон хаант улс хэвээр үлдсэн юм.

1979 он:
Гана улсад нисэх хүчний дэслэгч Жерри Роулингс төрийн эргэлт хийж, цэргийн засаглалыг түлхэн унагасан нь тус улсын улс төрийн дараагийн арван жилийн өнгийг тодорхойлсон үйл явдал болов.

• ---

  Орчин үе, аюулгүй байдал, технологи

1986 он:
АНУ-ын цэргийн нууц баримтыг Израилд дамжуулсан хэрэгт буруутгагдсан Жонатан Поллард ял сонссон нь тагнуул, үндэсний аюулгүй байдлын шуугиант хэргүүдийн нэг болж үлджээ.

1989 он:
Ираны Дээд Ассемблейн шийдвэрээр Али Хаменеи тус улсын Дээд удирдагчаар сонгогдов. Энэ нь Ираны орчин үеийн улс төрийн тогтолцооны дараагийн хэдэн арван жилийг тодорхойлсон шийдвэр болсон юм.

1989 он:
Бээжингийн Тяньаньмэнийн талбайн ардчиллын жагсаалыг хүчээр дарах ажиллагаа өрнөж, амь үрэгдэгсдийн тоо өнөө хүртэл маргаантай хэвээр байна. Энэ үйл явдал 20-р зууны төгсгөлийн хамгийн эмгэнэлт улс төрийн хүч хэрэглэсэн тохиолдлуудын нэг болсон юм.

2010 он:
SpaceX компанийн бүтээсэн Falcon 9 пуужин анхны амжилттай хөөрөлтөө хийснээр хувийн хэвшлийн сансар судлалын шинэ эрин эхэлжээ. Энэ нислэг нь арилжааны сансрын тээврийн ирээдүйг эрс өөрчилсөн түүхэн алхам болсон юм.